السيد محمد باقر حجتي
12
اسباب النزول ( فارسي )
مطالب اين كتاب ، نبشتارى پرداختم كه نارسائيهاى اين كتاب را جبران كرده ، خرده هاى آن را پيراستم و معضلات آن را از هم گشودم . از آنجا كه منابع و مصادر شيعى سرشار از ذخائر در علوم قرآن مىباشد ، مطالبى در زمينه آن فراهم آوردم و مجموعهاى را پرداختم كه از چنين ذخائر مستفيض است . اين مجموعه كه به تدريج تنظيم خواهد شد ، هر باب و يا هر چند بابى از آن به صورت مستقلى در مىآيد كه ان شاء الله تعالى به علاقه مندان علوم قرآن تقديم مىشود . كتاب هائى كه قسمتى از آنها فراهم گرديد در زمينه تمام علوم قرآن مىباشد كه اينك نوع مربوط به « اسباب النزول » براى چاپ و انتشار آماده گشته ، و در صورتى كه مورد استقبال قرار گيرد انواع ديگر علوم قرآن به همين صورت و با استمداد از منابع فريقين در دسترس مشتاقان اين رشته از علوم اسلامى قرار خواهد گرفت . مىدانيم : در زمينه اسباب النزول كتابهاى زيادى نوشته شده است ؛ از جمله جلال الدين سيوطى يك بار كتاب جداگانهاى به نام « لباب النقول فى اسباب النزول » را نگاشته ، و پس از نگارش آن ، يك نوع از انواع علوم قرآن را - تحت عنوان « اسباب النزول » در كتاب « الاتقان فى علوم القرآن » - نيز به اين مسأله اختصاص داده ، به بحث و گفتگو درباره آن پرداخته است . سيوطى از جمله نويسندگان موفق ولى گرفتار خودستائى و غرور در مورد آثار خود مىباشد كه اين خودستائى غالباً در طى نوشته هايش آشكارا جلب نظر مىكند . ما در زمينه اسباب النزول - علاوه بر آنكه در عمده مسائل مربوط به آن از مصادر شيعى مستفيد و بهره مند هستيم - درباره قسمتهائى از آراء سيوطى به نقد و تحليل نشستيم ، و بسيارى از مطالب مربوط به اين موضوع را كه وى در كتاب « الاتقان » مطرح كرده است به مدد أدلّه قاطع مردود ساختيم . كتاب ما در زمينه « اسباب النّزول » اگرچه ناظر به نوشته هاى وى مىباشد و سبك ترتيب او در مدّ نظر ما بوده است ، امّا بايد آن را كتابى جدا و مستقل ، ونبشتارى متفاوت تلقّى كرد كه مىتواند پاسخگوى بسيارى از مشكلات باشد كه سيوطى موفّق به حلّ آنها نشده ، ولذا سخت به بيراهه افتاده است ، وطرحهائى از پيش خود پرداخته كه ناگزير براى اشباع اين طرحها از روايات ضعيف بهره جسته است ، و به اصطلاح : شعر گفته ، و چون قافيه را باخته ناگزير لاطلائلاتى را بافته تا از مخمصه قافيه پردازى رهائى يابد . كتاب حاضر از نظر كميّت چندين برابر مطالبى است كه سيوطى در